| Wałbrzych: --°C
Wczytywanie teraz
×

Francuskie bule, rozświetlony neon, zrekonstruowana uliczka i powojenny kocioł kultur. Wałbrzych otwiera Muzeum TYGIEL i zaprasza na ekscytującą podróż w czasie.

Dolny Śląsk to region zbudowany przez przesiedleńców, ale to w Wałbrzychu po wojnie doszło do najbardziej fascynującego zderzenia kultur w tej części Europy. W dawnej siłowni kopalni Thorez (dziś Stara Kopalnia) otwiera się Muzeum Wałbrzyszan TYGIEL. Nowoczesna, wysoce fotogeniczna przestrzeń, przypominająca plan filmowy, to gotowy pomysł na weekendowy wyjazd i szansa, by dotknąć skomplikowanych korzeni naszego regionu.

Zmysłowa podróż przez filmową scenografię

TYGIEL to przestrzeń, która zachwyca wizualnie od pierwszych sekund i wciąga widza w sam środek opowieści. Zwiedzający wkraczają na zrekonstruowaną, historyczną uliczkę, mijają witrynę dawnej apteki i dawny zakład krawiecki, a wszystko to wieńczy potężny, efektownie podświetlany neon, który już stał się jednym z najbardziej charakterystycznych punktów nowej wystawy. Wśród tych murów znalazło się również miejsce na ogólnopolską sensację, wyeksponowany w całości słynny „Skarb z ul. Kuracyjnej”, czyli nienaruszoną, zamurowaną w latach 40. kapsułę czasu pełną ubrań, biżuterii i wciąż pachnących perfum.

Sercem ekspozycji jest jednak imponujące, 11-metrowe stalowe drzewo, z którego spoglądają historyczne twarze dawnych mieszkańców. Kompozycję dopełnia gigantyczna ściana zieleni, przypominająca, że dzisiejszy, pogórniczy Wałbrzych jest miastem niezwykle zielonym.

Historia, którą słychać w tramwaju

Ponieważ tutejszy przemysł nie został po wojnie zniszczony, w jednym mieście nagle zderzyli się pozostawieni tu niemieccy górnicy, Polacy z Kresów, Żydzi ocaleni z Holokaustu oraz tysiące reemigrantów z Francji. Największą siłą nowej wystawy są nagrania i relacje samych świadków tamtych dni, które ożywiają tę filmową scenografię.

– Prawdziwy tygiel narodowości. Byli Zaolzianie, Borysławiacy, Żydzi, Grecy, Francuzi, Niemcy. Jak jeździły tramwaje, to w środku można było usłyszeć różnej narodowości języki – wspomina na wystawie wałbrzyszanka, Felicja Kuchta. – Ja miałam taką koleżankę, miała na imię Irmgard. Zawsze mówiła do mnie: „Felisji, ja do ciebie mówić po polski, a ty do mnie mówić po niemiecki”. No więc tak żeśmy się porozumiewały i bawiły.

Wtóruje jej inny świadek historii, Edmund Babuch: – Jak zostałem drużynowym harcerskim w 1957 roku, to w mojej drużynie były zastępy narodowościowe. Był zastęp żydowski, grecki, kilku chłopców autochtonów. No i byliśmy my.

Lniany portfel i francuskie bule. Muzeum obywatelskie

Instytucja pełni rolę Archiwum Społecznego. Jej zbiory zbudowali sami mieszkańcy, przekazując bezcenne, często osobiste przedmioty z domowych szuflad.

– Gdyby mieszkańcy nie otworzyli przed nami swoich archiwów, to miejsce by nie powstało. Przekazując tak osobiste przedmioty – od uszytego na Litwie lnianego portfela, przez francuskie kule do buli, po poniemieckie zabawki,  udowodnili, że potrzebują przestrzeni, w której mogą opowiedzieć o swoich korzeniach bez upiększania – mówi Wioletta Wrona-Gaj, kierowniczka muzeum Przemysłu i Techniki w Starej Kopalni, koordynatorka TYGLA, odpowiadająca za warstwę merytoryczną.

– Utrwalamy wspomnienia najstarszych mieszkańców, zanim znikną. Od powojennego braku żywności po burzliwą likwidację górnictwa. Oddajemy głos ludziom, którzy tę rzeczywistość kształtowali, zachowując jej prawdziwy, nierzadko brutalny obraz – zaznacza Marek Arcimowicz, Dyrektor Projektu i Rady Programowej TYGLA.

Rewitalizacja, która przyciąga turystów

Otwarcie muzeum to kolejny dowód na udaną transformację miasta, które skutecznie zagospodarowuje poprzemysłowe tereny, wykorzystując do tego m.in. unijny Fundusz Sprawiedliwej Transformacji.

– Obiecaliśmy, że uratujemy poprzemysłowe serce Wałbrzycha, i konsekwentnie to robimy. TYGIEL nie powstałby w urzędniczych gabinetach, to muzeum stworzyli sami mieszkańcy. Skutecznie zainwestowaliśmy unijne miliony, by dawna węglowa siłownia znów tętniła życiem, tym razem napędzając turystykę i edukację całego regionu – podkreśla Roman Szełemej, Prezydent Wałbrzycha, pomysłodawca muzeum.

Potencjał nowego miejsca zauważa również gospodarz obiektu, podkreślając jego komplementarność z dotychczasową trasą zwiedzania.

– Stara Kopalnia od lat przyciąga turystów z całej Europy swoim niezwykłym, industrialnym rozmachem. Teraz, dzięki TYGLOWI, obok potężnych kopalnianych maszyn i szybów, pokazujemy prawdziwą duszę tego miejsca: ludzi. Dawna siłownia znów produkuje ogromną energię, ale tym razem są to emocje i wzruszenia naszych gości – dodaje Jacek Drejer, dyrektor Starej Kopalni.

O tym, że nowa ekspozycja ma znaczenie wykraczające daleko poza granice Dolnego Śląska, świadczy ranga jej otwarcia. Jak trafnie podsumowała wizytę w TYGLU obecna na uroczystości Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Marta Cienkowska: – Tożsamość tego miasta powstała ze spotkania wielu ludzi, różnych narodowości i ich doświadczeń.

Szczegóły otwarcia nowej ścieżki zwiedzania w Starej Kopalni, pełen program wydarzeń oraz informacje o biletach można znaleźć na stronie internetowej instytucji: www.starakopalnia.pl.

 Źródło i fot. Stara Kopalnia 

 

Opublikuj komentarz