Czy można się nie zgadzać, a jednocześnie słuchać siebie nawzajem i rozmawiać z szacunkiem? Uczniowie z Wałbrzycha sprawdzili to podczas finałowej debaty, która zakończyła projekt „Kopalnia Argumentów – Wałbrzyska Akademia Krytycznego Myślenia”. Jednym z jego efektów jest Wałbrzyski Kodeks Dyskusji — zbiór zasad opracowanych przez młodzież.

Debata publiczna często kojarzy się dziś z szybkimi ripostami, silnymi emocjami i atakowaniem rozmówców. W projekcie Fundacji Cogito młodzi uczyli się, jak podejść do rozmowy inaczej: sprawdzać informacje, rozpoznawać manipulacje, budować argumenty i odnosić się do tego, co naprawdę powiedziała druga osoba.

W cyklu uczestniczyło 30 uczniów klas VII–VIII z PSP nr 15 i Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 9 w Wałbrzychu. Zaczęli od warsztatu „Detektor Fake Newsów” w SOWA, gdzie ćwiczyli krytyczną analizę informacji. Potem wykorzystali te umiejętności podczas gry terenowej „Kopalnia Faktów i Mitów” w przestrzeni Starej Kopalni. Kolejnym krokiem były warsztaty „Masz głos – zbuduj argument!”, poświęcone argumentowaniu i kulturze dyskusji.

Finałem była Wałbrzyska Debata Młodych. Uczestnicy zmierzyli się z pytaniem, czy wakacje letnie powinny być krótsze o dwa tygodnie w zamian za przerwę listopadową. Debatę moderował dziennikarz Paweł Szpur, który podzielił się z młodzieżą wskazówkami z własnej pracy dziennikarskiej. Podpowiadał, jak uważnie słuchać, zadawać pytania i docierać do sedna wypowiedzi — umiejętności przydatnych zarówno w redakcji, jak i w każdej dobrej dyskusji.

Ważnym rezultatem projektu jest Wałbrzyski Kodeks Dyskusji. To zestaw zasad mówiących, jak rozmawiać z szacunkiem, merytorycznie i na temat: uważnie słuchać, jasno wyrażać swoje stanowisko, uzasadniać je i odpowiadać na argumenty, zamiast atakować rozmówcę. Kodeks powstał wspólnie z młodzieżą i może być praktyczną wskazówką dla szkół oraz innych instytucji, które chcą rozwijać kulturę dyskusji. Warto wsłuchać się w głos młodych — mają coś ważnego do powiedzenia o tym, jak chcą ze sobą rozmawiać.

Projekt pokazał także, że filozofia, logika i krytyczne myślenie nie są wyłącznie szkolnymi pojęciami. Pomagają oceniać informacje, uzasadniać własne zdanie i spokojnie rozmawiać mimo różnicy poglądów. Jeden projekt nie odmieni debaty publicznej, ale może zasiać w młodych ważne ziarno. Być może zasady Kodeksu i doświadczenia z warsztatów przyniosą owoce w przyszłości.

Organizatorzy dziękują uczestnikom i uczestniczkom za zaangażowanie, a także nauczycielkom Marcie AndrysIAK i Marzenie Kąkol za wsparcie. Podziękowania kierują również do Starej Kopalni, Coolturalnej Montowni, rodziców i wszystkich gości obecnych podczas finałowej debaty. To był finał projektu, ale — jak mają nadzieję organizatorzy — początek wielu dobrych rozmów.

Projekt „Kopalnia Argumentów – Wałbrzyska Akademia Krytycznego Myślenia” został dofinansowany w ramach Konkursu #SpołecznieOdpowiedzialni Lokalnie 2024–2026 ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030.

bata