Jakie skarby przez stulecia gromadzono w Zamku Książ? Co stało się z bezcennymi dziełami sztuki, biblioteką i archiwum Hochbergów? Gdzie dziś znajdują się przedmioty, które niegdyś zdobiły jedną z najwspanialszych rezydencji Europy Środkowej? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań można odnaleźć wpowstałej pod redakcja dr Beaty Lejman książce pt. „Książ utracony, Książ ocalony”, która ukazała się właśnie nakładem Zamku Książ w Wałbrzychu i Fundacji Księżnej Daisy von Pless.

„Książ utracony, Książ ocalony” to obszerna (592 strony, 247 fotografii) publikacja naukowa poświęcona dziejom jednej z najważniejszych rezydencji Europy Środkowej oraz losom bezcennych kolekcji sztuki zgromadzonych przez ród Hochbergów. Książka stanowi efekt wieloletnich badań archiwalnych prowadzonych w Polsce i za granicą oraz próbę odtworzenia historii tysięcy dzieł sztuki, archiwaliów, księgozbiorów i pamiątek związanych z Zamkiem Książ.

Autorami publikacji są: dr Beata Lejman, historyczka sztuki i redaktorka naukowa tomu, prof. Romuald M. Łuczyński, wybitny badacz historii Śląska i rodu Hochbergów, Oleksandr Pestrykov – archiwista i badacz ksiąskich archiwaliów, oraz Mateusz Mykytyszyn – regionalista, prezes Fundacji Księżnej Daisy von Pless i współautor rozdziału poświęconego księżnej Daisy oraz losom rodowych pamiątek Hochbergów. Książka jest efektem wieloletnich badań prowadzonych w archiwach i muzeach Polski oraz Europy.

Książka otwiera przed czytelnikiem fascynującą opowieść o fortunie Hochbergów, należących przed I wojną światową do najbogatszych rodów Europy, oraz o przemianach Zamku Książ w XX wieku. Autorzy pokazują drogę od epoki największej świetności rezydencji, poprzez kryzys ekonomiczny, wyprzedaże kolekcji, okres nazistowskiej przebudowy i wojennych grabieży, aż po współczesne działania związane z ratowaniem i odzyskiwaniem pamięci o utraconym dziedzictwie.

Wśród najważniejszych tematów publikacji znalazły się:

• fortuna Hochbergów oraz metamorfozy Zamku Książ w XX wieku,
• historia międzywojennego muzeum Hochbergów – jednej z najciekawszych prywatnych instytucji muzealnych na Śląsku,
• dzieje archiwum i biblioteki Hochbergów, należących do największych prywatnych zbiorów tego typu w regionie,
• analiza gabinetu sztuki, naturaliów i numizmatów, ukazująca skalę kolekcjonerskich pasji właścicieli zamku,
• historia Starego Zamku – najstarszej części założenia książęcego,
• losy Ma Fantaisie, ukochanego miejsca księżnej Daisy von Pless, oraz dzieje rodzinnej biżuterii Hochbergów,
• wojenne losy Zamku Książ i jego kolekcji,
• szczegółowe kalendarium konsekwencji II wojny światowej dla zamku i jego wyposażenia,
• obszerny aneks źródłowy oraz bogaty materiał ilustracyjny.

Publikacja została oparta na materiałach przechowywanych między innymi w Archiwum Państwowym we Wrocławiu, Archiwum Książąt Pszczyńskich w Pszczynie, Bundesarchiv w Berlinie, zbiorach muzealnych oraz licznych kolekcjach prywatnych. Autorzy wykorzystali także setki historycznych fotografii dokumentujących wygląd zamku i jego wyposażenia przed zniszczeniami XX wieku.

Na szczególne podkreślenie zasługuje materiał ilustracyjny, z zasobów Zamku Książ, Fundacji Księżnej Daisy von Pless, prywatnych archiwów rodziny von Hochberg oraz kolekcji znajdujących się w Polsce, Niemczech i Kanadzie. Dzięki temu publikacja nie tylko dokumentuje wyniki badań, ale również przywraca pamięci wygląd wielu wnętrz, dzieł sztuki i pamiątek uznawanych przez dziesięciolecia za bezpowrotnie utracone.

„Książ utracony, Książ ocalony” jest zarazem opowieścią o wojennych stratach kultury, historią jednego z najważniejszych śląskich rodów oraz świadectwem współczesnych działań na rzecz ochrony i rekonstrukcji dziedzictwa kulturowego. To książka skierowana zarówno do badaczy historii i historii sztuki, jak i wszystkich miłośników Zamku Książ oraz dziejów Śląska.

Spotkanie promocyjne książki „Książ utracony Książ ocalony” z udziałem autorów odbędzie się 1 września o godzinie 18:00 w Sali Balowej Zamku Książ w Wałbrzychu w ramach cyklu spotkań „O historii na żywo”, realizowanego przez Zamek Książ w Wałbrzychu i Fundację Księżnej Daisy von Pless.

Książkę można zakupić w sklepie internetowym Zamku Książ pod linkiem: https://bilety.ksiaz.walbrzych.pl/towary/szczegoly.html?id=249